Hoe herken je AI in een preek of een artikel?

In de afgelopen drie jaar zie ik het aantal artikelen op internet (LinkedIn, Facebook, Substack, etc.) enorm toenemen. Meer dan de helft van deze artikelen is vrijwel zeker grotendeels door AI geschreven. Je herkent ze aan een structuur zoals (bijvoorbeeld) deze:

• Prikkelende stelling
• Persoonlijke of actuele aanleiding
• Bevestiging van algemeen geaccepteerd ideaal
• Maar-zin: waarschuwing tegen versimpeling
• 3 tot 5 korte voorbeelden
• Niet X maar Y
• Opsomming van vragen of principes
• Herhaling van kernzin
• Moreel warme afsluiter

En dit is meestal de schrijfstijl:

• Veel 'haakzinnetjes' (hooks) die als een klein bommetje bij de lezer binnenkomen. 'A is geen letter. Het is een nieuw begin.'
• Een stapel van korte alinea's. Elke nieuwe gedachte krijgt een eigen witregel. 'Wie goed kijkt, ziet iets anders.'
• Veel tegenstellingen. 'Het geheim zit niet in A maar in B'. 
• Driedelige opsommingen. 'Niet A maar meer B. Niet C maar D. Niet alleen E maar ook F.'
• Verdedigende nuancering na elke stellingname. 'Want A is geen B. Maar ook geen C.'
• Een moreel warme afronding. 'Daar begint misschien de echte B. In een bedding van C.'

Hieronder een voorbeeld van hoe AI van een willekeurig onderwerp als 'friet' in 2 of 3 seconden een oorstrelende levensles kan maken. Bedenk daarbij dat dit de tekst is van een machine.

[AI TEKST OVER FRIET​]

Friet is geen bijgerecht. Het is een les in leiderschap.

We denken vaak dat friet simpel is.

Aardappel.
Olie.
Zout.
Klaar.

Maar wie goed kijkt, ziet iets anders.

Goede friet vraagt aandacht.

Niet te dik.
Niet te dun.
Niet te slap.
Niet te hard.

Het geheim zit niet in snelheid, maar in timing.

Eerst voorbakken.
Dan wachten.
Dan afbakken.

Dat geldt ook voor mensen.

We willen vaak direct resultaat.
Snelle groei.
Meetbare output.
Een knapperige buitenkant.

Maar echte ontwikkeling vraagt tijd.

Niet harder duwen, maar beter afstemmen.
Niet sneller presteren, maar zorgvuldiger voorbereiden.
Niet meer druk, maar de juiste temperatuur.

Want talent werkt net als friet.

Onder te weinig warmte gebeurt er niets.
Onder te veel warmte verbrandt het.
In de juiste omstandigheden wordt het goud.

Dus misschien is de vraag niet:

“Hoe krijgen we mensen sneller productief?”

Maar:

“Welke temperatuur heeft iemand nodig om tot zijn recht te komen?”

Daar begint goed leiderschap.

En misschien ook gewoon goede friet.

---

Deze tekst is puur machinaal, wiskundig berekend. In dit geval een beetje lachwekkend. AI heeft totaal geen idee wat het zegt, maar het heeft berekend hoe het een lezer of luisteraar kan 'betoveren', zijn aandacht kan vangen. Het griezelige is dat het ditzelfde ook kan met de meest persoonlijke, emotionele onderwerpen en zelfs met Bijbelse waarheden.

​Laten we het onderwerp 'Vergeving' nemen. Dit is wat AI daar in 2 seconden over kan ophoesten zonder te weten, voelen of begrijpen wat het zegt:

[AI TEKST OVER VERGEVING]​

Vergeving is geen gebaar. Het is een les in menselijkheid.

We denken vaak dat vergeving simpel is.

Spijt.
Berouw.
Zand erover.
Klaar.

Maar wie goed kijkt, ziet iets anders.

Echte vergeving vraagt aandacht.

Niet te snel.
Niet te traag.
Niet te goedkoop.
Niet te zwaar.

Het geheim zit niet in vergeten, maar in waarheid.

Eerst erkennen.
Dan voelen.
Dan loslaten.

Dat geldt ook voor relaties.

We willen vaak direct herstel.
Snelle vrede.
Meetbare vooruitgang.
Een rustige buitenkant.

Maar echte verzoening vraagt tijd.

Niet wegpoetsen, maar onder ogen zien.
Niet harder proberen, maar eerlijker worden.
Niet meer druk, maar de juiste veiligheid.

Want vertrouwen werkt net als vergeving.

Onder te weinig waarheid gebeurt er niets.
Onder te veel druk breekt het.
In de juiste omstandigheden kan het helen.

Dus misschien is de vraag niet:

“Hoe krijgen we dit zo snel mogelijk achter ons?”

Maar:

“Welke waarheid moet eerst veilig worden aangekeken?”

Daar begint echte vergeving.

En misschien ook gewoon menselijkheid.

---

Leg ze naast elkaar en je snapt wat ik bedoel. Het is allebei volkomen 'zielloze' tekst. Letters die door een wiskundige formule in een voor mij aantrekkelijke, overtuigende volgorde zijn gezet. Er zit geen worsteling, geen levenservaring, geen zoektocht achter. Maar het klinkt verdacht goed, herkenbaar en overtuigend.

Dit voorbeeld is de meest simpele en herkenbare vorm van AI tekstgeneratie. AI kan ook steeds beter de tekstopbouw en schrijfstijl aanpassen aan degene die de tekst publiceert, aan een bepaalde cultuur, normen, waarden, omgangsvormen, etc. Het kan wetenschappelijk schrijven, maar ook artistiek, boekhoudkundig, juridisch, therapeutisch, commercieel, etc. Daardoor wordt het steeds lastiger om echt geschreven teksten te onderscheiden van AI teksten. AI weet zich steeds beter te 'vermommen' als een persoon en kopieert desgewenst de schrijfstijl van iemand.

Ben ik tegen AI? Niet perse. Ik maak er zelf ook vrij intensief gebruik van bij het analyseren en samenvatten van data. Maar ik zie met beetje lede ogen toe hoe bijvoorbeeld LinkedIn volloopt met artikelen die met een voorspelbare structuur en schrijfstijl elk willekeurig standpunt over een belangrijk onderwerp verdedigen of promoten.

Laten we alsjeblieft kritisch blijven denken bij alles wat we lezen en schrijven. Ook hier in mijn schrijfatelier. En als je zelf schrijft: blijf alsjeblieft eerlijk worstelen met woorden, zinnen, gevoelens, analyses, conclusies. Laten we de machine weigeren die de schrijfworstelingen van ons wil overnemen met oog- en oorstrelende woorden en teksten die niet uit ons hart maar uit een rekenmachine komen.

En mocht je je afvragen: is dit echt Matthijs die dit schrijft of is dit ook AI? Dit ben ik. 100%. Behalve dan wat in de blauwe tekstvakken staat.