Gods heiligheid en barmhartigheid

Mozes, David en de spanningsboog

[In bewerking. Versie 02-04-2026 12.13] De meesten die mij kennen weten dat ik probeer te leven, werken en denken vanuit de genade van God. Het is het enige vertrekpunt van mijn bestaan: de onuitputtelijke bron van liefde, vergeving, van opnieuw beginnen, herstellen en verder leven. Onuitputtelijk ja. Je kunt volgens mij niet niet te groot denken over Gods genade. Het is altijd groter en meer dan je je kunt voorstellen. We hoeven daar niet aan te twijfelen omdat de Bijbel er glashelder over is. De genade van God is altijd weer overvloediger dan de zonde van de mens. Hoe meer de zonde toeneemt, hoe overvloediger, groter, ruimer en allesomvattender de genade van God wordt. Het is bijna griezelig en brengt Paulus, schrijvend over deze oneindige genade, tot de vraag: 'Wat moeten we hiermee? Zullen we dan maar blijven zondigen zodat die genade nog groter gaat worden?' Een bizarre gedachte, maar wel logisch voortvloeiend uit het echte vaste gegeven dat genade toeneemt als er meer gezondigd wordt. Tegelijkertijd natuurlijk een retorische vraag want als we oprecht van God houden zullen we alles inzetten om te breken met zonde.

Je kunt door alleen over genade te denken of schrijven iets anders wel vergeten: de heiligheid van God. Ontzag voor Gods genade gaat hand in hand met ontzag voor Gods heiligheid. Zonder Zijn heiligheid zouden we überhaupt geen genade nodig hebben. Als God niet heilig was, en dus zelf ook een duistere kant had of gezondigd had, was Hij net als ons en zou er geen dodelijke kortsluiting ontstaan als we met Hem in contact zouden komen. Er was dan geen 'Middelaar tussen God en mensen' nodig geweest. Maar ook geen verlossing van de zonde en de gevolgen van zonde. We hebben genade nodig omdat Hij heilig is.

Maar zonder zijn heiligheid zou genade ook niet kunnen ontstaan. De liefdeskracht om de gevolgen van zoveel onrecht, vuiligheid, kwaadaardigheid en dubbelheid op je te nemen en zelfs jezelf als de oorzaak er van te maken, kan alleen ontstaan bij Iemand die helemaal 'zuiver', helemaal 'schoon', helemaal 'vol goedheid' is. Iemand waar geen enkel spoortje van slechtheid, kwaadaardigheid, oneerlijkheid in aanwezig is. Wat een ongelofelijk 'schoon' hart moet je dan hebben. Eindeloze genade kan alleen ontstaan uit het hart van Iemand met een volmaakte zuiverheid, schoonheid, pure liefde, pure goedheid tot in het diepste van Zijn hele Wezen. Dat is heiligheid. Genade ontstond doordat Hij heilig is.

Er zijn plaatsen in de Bijbel die mij stilzetten bij de heiligheid van God. En bij de kortsluiting die er dan ontstaat met zondige mensen. Mozes, de man die Israël uit Egypte leidde, mocht het Beloofde Land niet binnengaan omdat hij ongehoorzaam was geweest bij de rots van Meriba (Numeri 20). David, de man naar Gods hart, kreeg te horen dat hij de tempel niet mocht bouwen, omdat zijn handen te veel bloed hadden vergoten (1 Kronieken 28). Het zijn scherpe grenzen die mij doen beseffen dat God heilig is en dat zelfs de grootste leiders en vrienden van de Allerhoogste niet boven Zijn geboden verheven zijn.

Maar de Bijbel vertelt verder. Zo'n 1500 jaar na zijn dood verschijnt Mozes wél in het Beloofde Land, op de berg van de verheerlijking (Mattheüs 17). Op één van de meest unieke momenten in de geschiedenis; een 'VIP-plaats' bij de uitvoering van Gods plannen zou je met eerbied zeggen. Daar staat hij, naast Elia, in gesprek met Jezus over diens lijden en verheerlijking. Ze praten als vrienden, 'van aangezicht tot aangezicht'; nota bene een persoonlijke en ooit onuitvoerbare wens van Mozes. Maar God gaf hem waar hij boven op de berg Horeb naar had gevraagd. En David, hoewel uitgesloten van de fysieke bouw van de tempel, heeft een geestelijke erfenis achtergelaten die niet te meten is: zijn psalmen worden tot op de dag van vandaag gebeden, gezongen en gehuild door gelovigen over de hele wereld. En de Heilige Geest gebruikt Davids woorden (zelfs vandaag!) op de meest cruciale momenten in mensenlevens. Nota bene een persoonlijke vurige wens van David in zijn diepste berouw: neem Uw Heilige Geest niet van mij weg.

Wat betekent dit? Valt het dan uiteindelijk toch nog mee met Gods heiligheid? Of zitten er toch grenzen aan de genade van God? Het laat iets zien van een diep spanningsveld: God is volkomen heilig en volkomen rechtvaardig, maar ook volkomen barmhartig en vol van goedertierenheid. Hij sluit deuren die niemand kan openen, maar opent ook deuren die niemand kan sluiten. Hij straft, maar laat tegelijk Zijn belofte en genade overvloedig blijken.

Mozes sterft aan de grens. Vlakbij het land waar hij 40 jaar op weg naar toe was door de woestijn. Een harde, ongenadige reactie zou je zeggen. Maar God zelf begraaft hem en eert hem door hem vanuit de eeuwigheid vrijwel direct aan Jezus’ zijde te plaatsen. Ik zeg 'vrijwel direct' omdat ik geloof dat Mozes toen hij stierf in de eeuwige tijdloosheid kwam waar 1000 jaar is als één dag, en één dag als 1000 jaar. Hij was eerder in het beloofde land dan het volk. En op een mooiere plek en een unieker moment dan wie dan ook. David mag de letterlijke tempel niet bouwen, maar wordt al schrijvend, musicerend en zingend de stem van overgave, vertrouwen en aanbidding die door de eeuwen heen de geestelijke tempel van Gods volk vorm geeft. Wie heeft er zo aan de geestelijke tempel mogen meebouwen als David ... ? De fysieke tempel werd later compleet verwoest. De geestelijke tempel wordt nog steeds gebouwd, mede door zijn psalmen en zijn onwankelbare geloof.

Het lijkt alsof God daarmee wil zeggen: met Mijn heiligheid valt niet te spotten, maar mijn genade schrijft het laatste woord. Zonden hebben consequenties, maar ze hebben niet het laatste woord over jouw leven. God laat de gebroken en zondige menselijkheid van Zijn dienaren niet de grens zijn van Zijn trouw.

Dit opent een venster van hoop. Want als Mozes en David, met hun zonde en schuld, toch zo’n bijzondere plek in Gods geschiedenis en in Zijn toekomstplannen mogen innemen, hoeveel te meer mag er verwachting zijn voor ons, die leven onder het verbond dat Jezus Christus met Zijn bloed heeft verzegeld. De God die heilig is, is ook de God die belooft een beloner te zijn van wie Hem zoeken (Hebreeën 11:6).

Zo mogen (of moeten) we leren om Gods heiligheid niet licht te nemen, maar tegelijk te vertrouwen op Zijn goedertierenheid. Wat er ook gebeurt, en hoe Hij ook straft, Hij is goed. Het verhaal van Mozes en David zegt mij dat mijn fouten en mislukkingen niet het laatste woord hebben. God schrijft verder en geeft oneindig veel meer dan we verdienen en vervult zijn beloften veel mooier dan we ooit zouden durven vragen of verlangen. Hij bouwt Zijn tempel, Hij schenkt alles wat Hij heeft, Hij voltooit Zijn plannen en Hij kiest ons uit om daarin met Hem samen te werken en samen te leven. Ondanks ons tekort. Hij maakt het goed.

Al is het nu moeilijk voor je en hebben dingen gevolgen; het komt goed. Want Hij is goed. Dat wil ik jou, en ook mezelf, graag meegeven. Hoop op Hem. Hij was er en Hij zal er zijn. Hij maakt het goed. Beter dan je ooit durfde te dromen.

Echt waar. Niet omdat ik het zeg. Maar omdat Hij het zegt.